Uprawnienia budowlane w Polsce

Uprawnienia budowlane - dokument wydawany w formie decyzji administracyjnej potwierdzający kwalifikacje zawodowe w określonej specjalności budowlanej. Uprawnienia budowlane nadawane są przez okręgowe komisje kwalifikacyjne samorządu zawodowego inżynierów budownictwa (PIIB) oraz architektów (IARP) po przejściu procesu kwalifikacyjnego oraz zdaniu egzaminu.

Uprawnienia są niezbędne aby pełnić samodzielne funkcje techniczne w budownictwie jako projektant, kierownik budowy lub robót a także inspektor nadzoru inwestorskiego. Warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zaliczenie egzaminu weryfikującego znajomość procesu budowlanego oraz praktycznego stosowania wiedzy technicznej.

Początki uprawnień budowlanych w Polsce sięgają 1928 roku, kiedy to w rozporządzeniu dotyczącym prawa budowlanego wprowadzono obowiązek posiadania odpowiednich kwalifikacji przez osoby zajmujące się zawodowo budownictwem.

Specjalności uprawnień budowlanych

uprawnienia konstrukcyjno budowlane

Uprawnienia konstrukcyjno-budowlane

Umożliwiają projektowanie konstrukcji obiektu lub kierowanie robotami budowlanymi w odniesieniu do konstrukcji oraz architektury obiektu.

Uprawnienia sanitarne

Uprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak: sieci i instalacje cieplne, sieci i instalacje wentylacyjne sieci i instalacje gazowe, sieci i instalacje wodociągowe oraz kanalizacyjne.

Uprawnienia elektryczne

Umożliwiają projektowanie obiektu budowlanego lub kierowanie robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak: sieci elektryczne, instalacje i urządzenia elektryczne i elektroenergetyczne, kolejowe, trolejbusowe i tramwajowe sieci trakcyjne, sieci trakcyjne metra.

uprawnienia drogowe

Uprawnienia drogowe

Uprawniają do projektowanie obiektów budowlanych lub kierowanie robotami budowlanymi związanymi z następującymi obiektami budowlanymi: drogi w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, z wyłączeniem drogowych obiektów inżynierskich oprócz przepustów, drogi dla ruchu oraz postoju statków powietrznych oraz przepusty

uprawnienia kolejowe

Uprawnienia kolejowe

Umożliwiają projektowanie lub kierowanie robotami na obiektach budowlanych związanych z infrastrukturą kolejową, takich jak: stacje i linie kolejowe, bocznice kolejowe oraz pozostałe budowle kolejowe towarzyszące.

uprawnienia mostowe

Uprawnienia mostowe

Umożliwiają projektowanie lub kierowanie robotami budowlanymi przy drogowych i kolejowych obiektach budowlanych takich jak: most, wiadukt, przepust, ściana oporowa, tunel liniowy i nadziemne lub podziemne przejście dla pieszych.

uprawnienia telekomunikacyjne

Uprawnienia telekomunikacyjne

Uprawniają do projektowania lub kierowania robotami na obiektach budowlanych w zakresie: telekomunikacji przewodowej oraz powiązaną infrastrukturą telekomunikacyjną, telekomunikacji bezprzewodowej wraz z towarzyszącą infrastrukturą.

Uprawnienia hydrotechniczne

Uprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi w zakresie morskich budowli hydrotechnicznych oraz budowli hydrotechnicznych tymczasowych i stałych.

uprawnienia architektoniczne

Uprawnienia architektoniczne

Umożliwiają projektowanie obiektów budowlanych lub kierowanie robotami budowlanymi w odniesieniu do architektury obiektu budowlanego.

Ustawa Prawo budowlane wymaga by osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie posiadały uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności oraz były aktywnymi członkami samorządu zawodowego. Niezbędne jest także posiadanie posiadanie odpowiedniego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.

Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie można sprawować poprzez:

  • projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i sprawowanie nadzoru autorskiego
  • kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi
  • kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór i kontrolę techniczną wytwarzania tych elementów
  • sprawowanie nadzoru inwestorskiego
  • sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych

Kierownik budowy

Kierownik budowy zarządza wszsystkimi pracami na terenie budowy, dba o zgodność prac z pozwoleniem na budowę oraz obowiązującymi przepisami i normami. Jest również odpowiedzialny za bezpieczeństwo wszystkich pracowników.

projektant

Projektant

Jest odpowiedzialny za komplekstowe przygotowanie projektu budowlanego oraz projektów wykonawczych i branżowych zgodnie z wymaganiami inwestora oraz obowiązującymi zapisami prawnymi. W razie potrzeby koordynuje również pracę i współpracuje z projektantami branżowymi.

inspektor nadzoru inwestorskiego

Inspektor nadzoru inwestorskiego

Inspektor reprezentuje interesy inwestora na terenie budowy. Dba o jakość wykonywanych robót oraz ich zgodność z dokumentacją i przepisami. Potwierdza zakres robót budowlanych i może brać udział w rozliczeniach finansowych budowy.

Uprawnienia budowlane to nie tylko zdefiniowane w przepisach budowlanych przywileje, ale też duża odpowiedzialność związana z wykonywaniem obowiązków zawodowych. Każdy inżynier posiadający uprawnienia budowlane i wykonujący samodzielne funkcje techniczne w budownictwie podlega odpowiedzialności:

  • odpowiedzialność cywilna – gdy na skutek działania lub zaniechania zostaje wyrządzona szkoda innej osobie
  • odpowiedzialność karna – mogą podlegać jej wszyscy uczestnicy procesu budowlanego jeżeli wykonują swe obowiązki niezgodnie z obowiązującymi przepisami
  • odpowiedzialność zawodowa – jest związana z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie
odpowiedzialnosc zawodowa w budownictwie

Odpowiedzialność zawodowa w budownictwie

Odpowiedzialność zawodowa związana jest z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Podlegają jej osoby dopuszczające się wykroczeń określonych w ustawie Prawo budowlane.

odpowiedzialność cywilna w budownictwie

Odpowiedzialność cywilna w budownictwie

Odpowiedzialność cywilna powstaje gdy na skutek działania lub zaniechania zostaje wyrządzona szkoda drugiej osobie. Wiąże się z koniecznością naprawienia szkody poprzez przywrócenie stanu pierwotnego lud zadośćuczynienie.

odpowiedzialnosc karna w budownictwie

Odpowiedzialność karna w budownictwie

Podlegają jej wszyscy uczestnicy procesu budowlanego, osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie nawet jeżeli formalnie nie mają do tego podstaw. Katalog wykroczeń określono w ustawie Prawo budowlane.

Organy PIIB i IARP