Na początku 2026 roku wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego ( Dz.U. 2025 poz. 1847) , której głównym celem jest deregulacja oraz uproszczenie procedur inwestycyjno-budowlanych. Zmiany mają ograniczyć liczbę formalności, skrócić czas realizacji inwestycji i ułatwić proces budowlany zarówno inwestorom prywatnym, jak i publicznym. Nowe przepisy obejmują m.in. rozszerzenie katalogu inwestycji niewymagających pozwolenia na budowę, zmiany w obszarze odnawialnych źródeł energii oraz nowe mechanizmy nadzoru budowlanego.
Kiedy nowe przepisy wchodzą w życie
Główna data wejścia w życie nowelizacji
Zasadnicza część przepisów nowelizacji Prawa budowlanego weszła w życie 7 stycznia 2026 roku. Od tego momentu inwestorzy mogą korzystać z uproszczonych procedur, w szczególności w zakresie realizacji obiektów na podstawie zgłoszenia zamiast pozwolenia na budowę.
Inne terminy obowiązywania wybranych regulacji
Część przepisów zaczęła obowiązywać wcześniej, jeszcze pod koniec 2025 roku, natomiast niektóre regulacje techniczne oraz szczegółowe rozwiązania przewidziano do wdrożenia w dalszej części 2026 roku.
Najważniejsze zmiany w Prawie budowlanym
Nowelizacja wprowadza szereg rozwiązań, które mają realny wpływ na proces inwestycyjny. Poniżej przedstawiono kluczowe zmiany.
Rozszerzenie katalogu inwestycji bez pozwolenia na budowę
Znacząco poszerzono listę obiektów, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, a jedynie dokonania zgłoszenia. Do katalogu tego dodano m.in. wolnostojące, nie więcej niż dwukondygnacyjne budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej do 200 m², pod warunkiem że ich obszar oddziaływania mieści się w całości na działce inwestora.
Obowiązki inwestora mimo braku pozwolenia
Brak konieczności uzyskania pozwolenia na budowę nie oznacza braku kontroli. Inwestor nadal zobowiązany jest do:
- sporządzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu,
- opracowania projektu architektoniczno-budowlanego,
- ustanowienia kierownika budowy,
- prowadzenia dziennika budowy,
- zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu robót,
- prowadzenia książki obiektu budowlanego.
Nowe rozwiązania dla określonych typów inwestycji
Budynki użyteczności publicznej i obiekty społeczne
Uproszczone procedury mają ułatwić realizację inwestycji związanych z kultem religijnym, edukacją, działalnością leczniczą, społeczną, socjalną oraz obsługą pocztową. Dzięki temu możliwe będzie szybsze uruchamianie tego typu obiektów.
Przydomowe schrony i kontenery telekomunikacyjne
Do katalogu obiektów realizowanych na zgłoszenie dodano wolnostojące przydomowe schrony o powierzchni użytkowej do 35 m² oraz wolnostojące kontenery telekomunikacyjne o powierzchni zabudowy do 35 m².
Zmiany dotyczące odnawialnych źródeł energii
Nowa definicja magazynu energii
Nowelizacja wprowadza definicję magazynu energii elektrycznej, obejmującą zarówno magazyny energii w rozumieniu przepisów energetycznych, jak i instalacje umożliwiające magazynowanie energii oraz jej wykorzystanie na potrzeby budynków lub urządzeń budowlanych.
Kryteria pojemnościowe magazynów energii
Nowe przepisy określają kryteria pojemnościowe magazynów energii instalowanych zarówno wewnątrz budynków, jak i poza nimi, co ma znaczenie dla kwalifikacji inwestycji oraz obowiązków formalnych.
Ułatwienia dla rolników
Rolnicy zyskali możliwość realizacji bez pozwolenia na budowę, a jedynie na zgłoszenie, bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o pojemności do 30 m³, pod warunkiem że są one związane z prowadzoną produkcją rolną.
Mechanizm „żółtej kartki” w nadzorze budowlanym
Nowe podejście do nieprawidłowości
Wprowadzono mechanizm tzw. żółtej kartki, czyli ostrzeżenia kierowanego do inwestora przez organ nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia istotnych odstąpień od dokumentacji projektowej. Rozwiązanie to daje inwestorowi możliwość usunięcia nieprawidłowości bez wszczynania pełnego postępowania administracyjnego.
Cel wprowadzenia nowego mechanizmu
Celem żółtej kartki jest ograniczenie nadmiernej represyjności nadzoru budowlanego oraz umożliwienie szybkiego doprowadzenia inwestycji do zgodności z przepisami.
Dodatkowe zwolnienia i uproszczenia
Nowelizacja przewiduje także zwolnienie z pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia dla konstrukcji oporowych o wysokości do 0,80 m, co stanowi kolejne ułatwienie dla inwestorów realizujących drobne obiekty budowlane.
Podsumowanie
Nowelizacja Prawa budowlanego, obowiązująca od stycznia 2026 roku, wprowadza istotne uproszczenia w procesie inwestycyjno-budowlanym. Rozszerzenie katalogu inwestycji realizowanych na zgłoszenie, nowe rozwiązania dla OZE, ułatwienia dla rolników oraz mechanizm żółtej kartki to zmiany, które mają realnie przyspieszyć i usprawnić realizację inwestycji budowlanych w Polsce.
