Wokół praktyk zawodowych do uprawnień budowlanych od lat narasta informacyjny chaos. Jednym z najczęściej powtarzanych mitów jest przekonanie, że każda osoba podpisująca praktykę zawodową musi posiadać uprawnienia budowlane przez co najmniej 5 lat. To stwierdzenie regularnie pojawia się w dyskusjach internetowych, grupach branżowych i rozmowach kuluarowych, powodując niepotrzebny stres u kandydatów do uprawnień. Tymczasem obowiązujące przepisy są w tym zakresie znacznie bardziej precyzyjne — i znacznie mniej restrykcyjne, niż się powszechnie uważa.
Źródłem nieporozumień jest przede wszystkim brak rozróżnienia pomiędzy różnymi formami praktyki zawodowej. W praktyce prawnej i administracyjnej nie każda praktyka jest traktowana jednakowo, a co za tym idzie — nie wobec każdej osoby nadzorującej praktykę stawia się takie same wymagania.
Kiedy osoba podpisująca praktykę zawodową NIE musi mieć 5 lat doświadczenia
Wielu kandydatów do uprawnień budowlanych żyje w przekonaniu, że każda osoba potwierdzająca praktykę zawodową musi posiadać co najmniej pięcioletni staż zawodowy po uzyskaniu uprawnień. To jeden z najbardziej rozpowszechnionych mitów w środowisku inżynierskim. W rzeczywistości obowiązujące przepisy nie wprowadzają takiego wymogu dla większości przypadków, a jego bezrefleksyjne powielanie prowadzi do niepotrzebnych obaw i błędnych decyzji organizacyjnych.
W przypadku standardowej praktyki zawodowej – zarówno wykonawczej, jak i projektowej odbywanej bez patronatu – osoba podpisująca praktykę nie musi legitymować się określonym okresem posiadania uprawnień. Kluczowe znaczenie ma tu fakt, aby posiadała ona uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności i zakresie, była czynnym członkiem właściwej izby samorządu zawodowego oraz faktycznie sprawowała nadzór nad wykonywaną praktyką. Przepisy nie różnicują tych wymagań ze względu na długość doświadczenia zawodowego opiekuna.
Oznacza to, że praktykę może potwierdzić również osoba, która uzyskała uprawnienia stosunkowo niedawno, o ile w momencie odbywania praktyki spełnia wymogi formalne i merytoryczne. Wbrew obiegowym opiniom, brak pięcioletniego stażu nie jest sam w sobie podstawą do zakwestionowania praktyki zawodowej. W tym zakresie prawo budowlane jest jednoznaczne, a pojawiające się w sieci wątpliwości wynikają raczej z uproszczeń i nieprecyzyjnego języka używanego w dyskusjach.
Kiedy wymagane jest 5 lat doświadczenia – patron praktyki projektowej
Źródłem całego zamieszania jest szczególna forma praktyki, jaką jest praktyka projektowa odbywana pod patronatem. To właśnie w tym przypadku ustawodawca wprowadził dodatkowy, wyraźny warunek dotyczący doświadczenia osoby nadzorującej praktykę. Podstawą prawną jest tutaj art. 14 ust. 4b ustawy – Prawo budowlane, który wprost wskazuje, że patron praktyki projektowej musi posiadać uprawnienia budowlane w danej specjalności przez co najmniej pięć lat.
W tym modelu patron pełni rolę nie tylko formalnego opiekuna, ale również mentora odpowiedzialnego za rozwój kompetencji projektowych praktykanta. Z tego względu ustawodawca uznał, że samo posiadanie uprawnień nie jest wystarczające, a niezbędne jest także odpowiednie doświadczenie zawodowe, mierzone czasem od momentu ich uzyskania. Warto jednak podkreślić, że ten wymóg nie może być automatycznie przenoszony na inne rodzaje praktyk, co niestety często ma miejsce w potocznych interpretacjach.
Dodatkowym źródłem nieporozumień jest mylenie pojęcia patrona praktyki z opiekunem praktyki zawodowej oraz przenoszenie wymagań z innych instytucji prawnych, takich jak rzeczoznawstwo budowlane, gdzie mówimy o jeszcze dłuższym stażu zawodowym. Takie uproszczenia prowadzą do błędnych wniosków i utrwalania mitów, które nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach.
Podsumowując, wymóg pięciu lat doświadczenia dotyczy wyłącznie patrona praktyki projektowej, a nie każdej osoby podpisującej praktykę zawodową. W pozostałych przypadkach decydujące znaczenie ma zgodność uprawnień, aktywne członkostwo w izbie oraz rzeczywiste sprawowanie nadzoru nad praktyką. Zawsze warto więc dokładnie ustalić, z jakim rodzajem praktyki mamy do czynienia i na jakiej podstawie prawnej opierane są ewentualne wątpliwości komisji kwalifikacyjnej.
