Pytanie to pojawia się stosunkowo często wśród architektów i inżynierów budownictwa, szczególnie wśród tych, którzy z różnych powodów zawiesili lub w ogóle nie podjęli członkostwa w samorządzie zawodowym. Odpowiedź jest jednoznaczna i dla wielu zaskakująca — tak, jest to możliwe.
Co mówi prawo budowlane?
Podstawą prawną jest art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który precyzyjnie określa krąg osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynku, lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową.
Ustawa wymienia cztery warunki, które musi spełnić osoba aspirująca do sporządzania takich świadectw:
Pełna zdolność do czynności prawnych — warunek podstawowy, wykluczający osoby ubezwłasnowolnione częściowo lub całkowicie.
Odpowiednie wykształcenie — co najmniej studia magisterskie lub studia inżynierskie na kierunkach takich jak architektura, budownictwo, inżynieria środowiska, energetyka lub kierunkach pokrewnych.
Niekaralność — ustawa wymaga, by osoba nie była karana za przestępstwo przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, ani za przestępstwo skarbowe.
Uprawnienia budowlane lub egzamin ministerialny — osoba musi posiadać uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, konstrukcyjno-budowlanej lub instalacyjnej, albo odbyć szkolenie i zdać z wynikiem pozytywnym egzamin przed ministrem właściwym do spraw budownictwa.
Kluczowa kwestia — izba a uprawnienia
Warto zwrócić uwagę na to, czego w powyższym katalogu nie ma. Ustawa nie wymaga aktywnego członkostwa w Izbie Architektów ani w Polskiej Izbie Inżynierów Budownictwa. Przynależność do samorządu zawodowego jest obowiązkowa przy wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w rozumieniu Prawa budowlanego — takich jak projektowanie czy kierowanie budową. Sporządzanie świadectw charakterystyki energetycznej nie zostało natomiast zaliczone do katalogu samodzielnych funkcji technicznych.
Oznacza to, że uprawniony architekt lub inżynier, który zawiesił członkostwo w izbie lub nigdy do niej nie przystąpił, nadal może legalnie sporządzać i podpisywać świadectwa energetyczne — o ile spełnia pozostałe warunki ustawowe.
Dwie drogi do uprawnień do sporządzania świadectw
Prawo przewiduje dwa równoległe ścieżki dostępu do możliwości sporządzania świadectw.
Pierwsza to posiadanie uprawnień budowlanych — ścieżka naturalna dla zawodowych architektów i inżynierów. Sam fakt posiadania uprawnień w odpowiedniej specjalności, w połączeniu z pozostałymi przesłankami, jest tu wystarczający.
Druga to ukończenie szkolenia i zdanie egzaminu ministerialnego. Ta droga została stworzona z myślą o osobach posiadających wykształcenie techniczne na odpowiednim kierunku, lecz nieposiadających pełnych uprawnień budowlanych. Egzamin przeprowadza minister właściwy do spraw budownictwa.
Praktyczne wnioski
Dla uprawnionych architektów i inżynierów sytuacja jest zatem klarowna. Jeśli posiadają pełną zdolność do czynności prawnych, nie byli karani za wskazane przestępstwa i legitymują się uprawnieniami budowlanymi w jednej ze wskazanych specjalności — mogą sporządzać świadectwa charakterystyki energetycznej niezależnie od tego, czy są aktualnie członkami izby samorządu zawodowego.
Warto jednak pamiętać, że świadectwa charakterystyki energetycznej są dokumentami o określonych skutkach prawnych i rynkowych — ich sporządzanie wiąże się z odpowiedzialnością cywilną wobec zleceniodawcy. Osoby wykonujące tę działalność powinny zadbać o aktualną wiedzę z zakresu metodologii obliczeń energetycznych oraz śledzić zmieniające się przepisy w tym obszarze, w tym wymagania wynikające z dyrektyw unijnych dotyczących charakterystyki energetycznej budynków.
