Kodeks Etyki Zawodowej Architektów (KEZA) to dokument, który określa zasady postępowania dla wszystkich członków Izby Architektów RP. Jego głównym celem jest zapewnienie, że architekci wykonują swój zawód w sposób profesjonalny, uczciwy i zgodny z etyką, chroniąc tym samym interesy społeczeństwa, klientów i samego zawodu. KEZA opiera się na zasadach deontologicznych, podobnych do standardów obowiązujących w Europie.
Do czego służy KEZA?
KEZA pełni kilka podstawowych funkcji:
- Wytycza standardy zawodowe – określa, czego oczekuje się od architektów w pracy zawodowej.
- Chroni zaufanie publiczne – pomaga zachować wiarygodność i uczciwość zawodu, który działa w interesie społeczeństwa.
- Określa prawa i obowiązki – wobec klientów, współpracowników i innych architektów.
- Daje ramy postępowania w trudnych sytuacjach – np. konflikt interesów, udział w przetargach, konkursach czy ocenianie pracy innych.
Dzięki znajomości KEZA architekci łatwiej spełniają wymagania związane z uzyskaniem uprawnień architektonicznych, ponieważ dokument jasno wskazuje standardy etyczne i zawodowe obowiązujące przy wykonywaniu zawodu.
Struktura Kodeksu
KEZA jest podzielony na cztery główne działy, każdy dotyczący innego obszaru odpowiedzialności architekta:
1. Zobowiązania ogólne
To fundament całego kodeksu. Mówi o tym, że architekt powinien stale rozwijać swoją wiedzę i kompetencje, pracować w sposób uczciwy i profesjonalny oraz kierować się bezstronnymi kryteriami zawodowymi.
Zawiera reguły dotyczące:
- ciągłego doskonalenia umiejętności;
- odpowiedniego nadzoru nad zespołem i współpracownikami;
- rezygnacji z działań mogących naruszyć zaufanie publiczne.
2. Zobowiązania wobec społeczeństwa
Ten dział podkreśla, że architekt działa nie tylko dla siebie czy klientów, ale przede wszystkim w interesie społecznym.
Zawiera zasady dotyczące:
- przestrzegania prawa;
- ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego;
- unikania wprowadzania w błąd i nielegalnych działań;
- odpowiedzialności wobec środowiska i otoczenia.
3. Zobowiązania wobec klientów
Tutaj KEZA skupia się na relacji architekt–klient. Architekt powinien pracować rzetelnie, kompetentnie i zgodnie z umową, zapewniając pełną przejrzystość działań.
Reguły obejmują m.in.:
- respektowanie wymagań klienta, jeśli są zgodne z kodeksem;
- ujawnianie potencjalnych konfliktów interesów;
- właściwe ustalanie wynagrodzenia;
- poufność i ochrona danych klienta;
- informowanie o postępach prac i problemach mogących wpłynąć na jakość lub koszty.
4. Zobowiązania wobec zawodu
Ostatni dział dotyczy relacji architekta z innymi przedstawicielami zawodu. Architekt powinien działać w sposób uczciwy, chronić własność intelektualną, nie dyskryminować innych i nie szkodzić reputacji zawodu.
Zawiera m.in.:
- zasady uczestnictwa w konkursach i przetargach;
- obowiązek rzetelnej krytyki pracy innych architektów;
- zakaz przywłaszczania cudzej pracy;
- obowiązek podpisywania tylko własnych lub nadzorowanych projektów.
Podsumowanie
Kodeks Etyki Zawodowej Architektów to coś więcej niż zbiór zasad – to przewodnik, który pomaga architektom podejmować właściwe decyzje w codziennej pracy. Chroni interesy społeczeństwa, klientów i samego zawodu, podkreślając znaczenie profesjonalizmu, uczciwości i odpowiedzialności w architekturze. Dzięki KEZA architekt ma jasne ramy postępowania, nawet w trudnych sytuacjach zawodowych, a zawód architekta zyskuje większe zaufanie publiczne.
