Wyobraź sobie: pracujesz jako inżynier budowy na dużym kontrakcie. Kierownik budowy ma uprawnienia konstrukcyjno-budowlane, ale Ty zbierasz praktykę na sanitarne. Codziennie obok Ciebie stoi kierownik robót sanitarnych — wpisany do izby, z uprawnieniami bez ograniczeń, obecny na budowie od rana do wieczora. Logika podpowiada, że to on powinien podpisać Ci oświadczenie. Ale czy na pewno może?
Może. I to jest dobra wiadomość, bo w gąszczu przepisów o praktyce zawodowej łatwo przeoczyć proste fakty. Prawo budowlane traktuje kierownika robót na równi z kierownikiem budowy — obaj mogą nadzorować praktykę. Diabeł tkwi jednak w szczegółach, a tych jest sporo.
Tak — kierownik robót może kierować praktyką zawodową. Rozporządzenie z 2019 r. wymienia go wprost obok kierownika budowy jako osobę uprawnioną do nadzorowania praktyki i składania oświadczenia o jej odbyciu. Musi jednak spełnić konkretne warunki opisane poniżej.
Co mówi prawo — litera przepisu
Fundament stanowi art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418 t.j.). Przepis mówi o praktyce odbywanej „pod kierownictwem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane”. Nie precyzuje, czy chodzi o kierownika budowy, kierownika robót, czy jeszcze kogoś innego. Używa ogólnego sformułowania.
Rozporządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. poz. 831) doprecyzowuje, że oświadczenie o odbyciu praktyki składa osoba, która pełniła „samodzielną funkcję techniczną projektanta, kierownika budowy lub kierownika robót”.
Oświadczenie składane jest przez osobę nadzorującą praktykę zawodową, która pełniła podczas niej samodzielną funkcję techniczną projektanta, kierownika budowy lub kierownika robót.
— PIIB, „Praktyka zawodowa w budownictwie. Kompetencje kierującego praktyką”
Kierownik robót jest tu wymieniony wprost — obok kierownika budowy, nie zamiast niego. Przepisy traktują obie funkcje jako równorzędne podstawy do nadzorowania praktyki.
Kierownik budowy a kierownik robót — gdzie jest granica?
Prawo budowlane w art. 17 wymienia kierownika budowy i kierownika robót zamiennie jako uczestników procesu budowlanego. Obaj pełnią samodzielne funkcje techniczne, obaj muszą mieć uprawnienia, obaj ponoszą odpowiedzialność zawodową. Różnica ma charakter organizacyjny, nie kompetencyjny.
Odpowiada za całość inwestycji. Zarządza harmonogramem, koordynuje wszystkie branże, prowadzi dziennik budowy, odpowiada za BHP na placu. Ma najczęściej uprawnienia konstrukcyjno-budowlane.
Odpowiada za wydzielony zakres robót branżowych (np. sanitarne, elektryczne, drogowe). Podlega kierownikowi budowy, ale w ramach swojej specjalności podejmuje decyzje samodzielnie. Jest wpisany do dziennika budowy.
Na dużych inwestycjach — osiedlach, obiektach przemysłowych, drogach — kierownik budowy fizycznie nie jest w stanie nadzorować wszystkich specjalistycznych robót. Dlatego inwestor powołuje kierowników robót w poszczególnych branżach. To oni mają bezpośredni kontakt z praktykantem i najlepszy wgląd w jego pracę.
| Kryterium | Kierownik budowy | Kierownik robót |
|---|---|---|
| Specjalność | Zwykle konstrukcyjno-budowlana | Zgodna z branżą (sanitarna, elektryczna, drogowa itd.) |
| Kontakt z praktykantem | Pośredni — zarządza wieloma branżami | Bezpośredni — pracuje w tej samej branży |
| Merytoryczny nadzór | Ogólny | Specjalistyczny w danej branży |
| Zgodność specjalności | Tylko dla uprawnień KB | Dopasowany do specjalności praktykanta |
| Dostępność na budowie | Dzieli czas między branże | Skupiony na swoim zakresie robót |
Jeśli zbierasz praktykę na uprawnienia sanitarne, a kierownik budowy ma uprawnienia konstrukcyjno-budowlane — to on nie podpisze Ci praktyki. Kierownik robót sanitarnych z uprawnieniami w Twojej specjalności jest jedynym sensownym wyborem na tej budowie.
Pięć warunków, które kierownik robót musi spełnić
Sam fakt bycia kierownikiem robót nie wystarczy. Orzecznictwo i stanowisko PIIB formułują zestaw wymagań, bez spełnienia których praktyka zostanie zakwestionowana.
-
1
Odpowiednia specjalność uprawnień. Musi mieć uprawnienia w tej samej specjalności, o którą ubiega się kandydat. Wyrok WSA w Warszawie z 19.07.2006 r. (VII SA/Wa 897/06) stwierdza wprost, że inna interpretacja byłaby wadliwa.
-
2
Odpowiedni zakres uprawnień. Przy ubieganiu się o uprawnienia bez ograniczeń — opiekun też musi mieć bez ograniczeń. TK w wyroku z 4.04.2006 r. (P 16/05): nadzorujący powinien mieć uprawnienia co najmniej tak szerokie jak wnioskowane.
-
3
Faktyczne pełnienie funkcji na budowie. Nie wystarczy „mieć uprawnienia”. Musi faktycznie pełnić funkcję kierownika robót na konkretnym obiekcie objętym praktyką. Wyrok WSA z 12.04.2012 r. (VII SA/Wa 2285/11).
-
4
Aktywne członkostwo w PIIB. Musi być wpisany na listę członków izby przez cały okres trwania praktyki. Przerwa w opłacaniu składek — choćby jednomiesięczna — może skutkować niezaliczeniem praktyki za ten okres.
-
5
Wpis do dziennika budowy. Kierownik robót jest wpisywany do dziennika budowy i może dokonywać w nim wpisów. Dokumentuje to jego formalną obecność na inwestycji — komisja kwalifikacyjna może to zweryfikować.
Kto na pewno NIE może nadzorować praktyki
Równie istotne jak wiedzieć kto może, jest wiedzieć kto nie może. Sądy administracyjne wielokrotnie wypowiadały się w tej kwestii.
| Funkcja | Może nadzorować? | Podstawa |
|---|---|---|
| Kierownik budowy | ✓ Tak | Art. 14 ust. 4 Pb, rozporządzenie z 2019 r. |
| Kierownik robót | ✓ Tak | Art. 14 ust. 4 Pb, rozporządzenie z 2019 r. |
| Projektant (autor projektu) | ✓ Tak | Praktyka projektowa — rozporządzenie z 2019 r. |
| Inspektor nadzoru inwestorskiego | ✗ Nie | NSA z 19.07.2000 (IV SA/Wa 1131/98), NSA z 5.03.1999 (IV SA 364/97) |
| Sprawdzający projekt | ✗ Nie | NSA z 5.06.2012 (II GSK 694/11) |
| Osoba z uprawnieniami, ale bez funkcji | ✗ Nie | WSA z 12.04.2012 (VII SA/Wa 2285/11) |
| Osoba bez wpisu do izby | ✗ Nie | Rozporządzenie z 2019 r. § 2 ust. 6 |
Inspektor nadzoru inwestorskiego — mimo że przebywa na budowie i posiada uprawnienia — nie może nadzorować praktyki. NSA uznał, że pełnienie tej funkcji nie wiąże się z bezpośrednim uczestnictwem w procesie budowlanym. Inspektor kontroluje, ale nie kieruje robotami — a to drugie jest kluczowe.
Praktyka u kierownika robót z firmy podwykonawczej
Częsta sytuacja: pracujesz u podwykonawcy, a kierownik robót z odpowiednimi uprawnieniami jest zatrudniony u generalnego wykonawcy. Czy może nadzorować Twoją praktykę?
Tak. Przepisy nie wymagają, żeby praktykant i opiekun byli zatrudnieni w tej samej firmie. NSA w wyroku z 17 maja 2001 r. (nr 203/99) potwierdził, że forma zatrudnienia i stosunki prawne łączące obie strony nie mają znaczenia — liczy się posiadanie odpowiednich uprawnień i wspólne uczestnictwo w tej samej inwestycji.
Praktyka u podwykonawcy pod nadzorem kierownika robót z ramienia generalnego wykonawcy — dozwolone.
Praca na kontrakcie jako JDG z opiekunem z innej firmy — dozwolone, o ile pracujecie na tej samej inwestycji.
Zmiana opiekuna w trakcie praktyki — dozwolone, pod warunkiem że każdy z nich spełnia wymagania i podpisze odrębne oświadczenie za swój okres.
Uprawnienia ograniczone opiekuna — czy wystarczą?
To zależy od tego, o jakie uprawnienia ubiega się praktykant. Uzasadnienie do rozporządzenia z 2019 r. wyjaśnia tę kwestię wprost:
| Wnioskowane uprawnienia | Wymagany zakres u opiekuna |
|---|---|
| W ograniczonym zakresie | Ograniczone lub bez ograniczeń |
| Bez ograniczeń | Tylko bez ograniczeń |
Niektóre okręgowe izby podchodzą do uprawnień ograniczonych opiekuna z dodatkową ostrożnością. Przed rozpoczęciem praktyki pod nadzorem osoby z uprawnieniami ograniczonymi warto skonsultować się z właściwą okręgową izbą inżynierów.
Jak dokumentować praktykę pod kierownikiem robót
Od 25 września 2014 r. praktykę dokumentuje się w formie oświadczenia (nie książki praktyki). Kierownik robót jako opiekun praktyki musi:
-
1
Złożyć oświadczenie potwierdzające odbycie praktyki (wzór w zał. nr 1 do rozporządzenia z 2019 r.) — wskazując swoją funkcję jako „kierownik robót”
-
2
Podpisać zbiorcze zestawienie odbytej praktyki na każdej stronie — z podaniem imienia i nazwiska, numeru uprawnień, pełnionej funkcji
-
3
Dołączyć kopię decyzji o nadaniu uprawnień budowlanych
-
4
Dołączyć zaświadczenie o wpisie na listę członków izby, ważne przez cały okres trwania praktyki
Jeżeli w trakcie praktyki zmieniał się kierownik robót, każdy z opiekunów podpisuje odrębne oświadczenie i zestawienie za swój okres. Kilku kierujących praktyką nie może podpisywać się na jednym zestawieniu zbiorczym.
Czego komisja kwalifikacyjna szuka przy weryfikacji
Okręgowa komisja kwalifikacyjna PIIB nie przyjmuje dokumentów na wiarę. Sprawdza w szczególności:
- →
Czy specjalność uprawnień opiekuna odpowiada specjalności wnioskowanej przez kandydata
- →
Czy zakres uprawnień (ograniczone / bez ograniczeń) jest adekwatny
- →
Czy opiekun był wpisany na listę członków izby przez cały okres praktyki
- →
Czy opiekun faktycznie pełnił funkcję kierownika budowy lub robót na wskazanym obiekcie
- →
Czy charakter czynności opisanych w zestawieniu odpowiada specjalności uprawnień
Komisja ma prawo wystąpić do organu nadzoru budowlanego, inwestora lub autora projektu o potwierdzenie zakresu robót, w których uczestniczył praktykant. To nie jest teoria — takie weryfikacje się zdarzają, szczególnie gdy zestawienie budzi wątpliwości.
Najczęstsze błędy przy wyborze opiekuna praktyki
-
!
Opiekun z inną specjalnością — kierownik robót konstrukcyjnych podpisuje praktykę na sanitarne. Specjalności muszą się zgadzać.
-
!
Przerwa w członkostwie w izbie — opiekun nie opłacił składek za jeden kwartał. Praktyka za ten okres przepada.
-
!
Opiekun to inspektor nadzoru — „przecież też jest na budowie i ma uprawnienia”. Tak, ale sądy jednoznacznie wykluczają inspektora jako opiekuna praktyki na budowie.
-
!
Ograniczone uprawnienia przy wniosku na nieograniczone — zakres opiekuna musi być co najmniej taki sam jak wnioskowany.
-
!
Brak formalnego pełnienia funkcji — osoba ma uprawnienia, ale nie jest wpisana do dziennika budowy jako kierownik robót na danym obiekcie.
Czy kierownik budowy jest „lepszy” niż kierownik robót?
Nie. Prawo budowlane nie ustanawia hierarchii między nimi w kontekście nadzorowania praktyki. Kierownik robót z odpowiednimi uprawnieniami, pełniący funkcję na obiekcie objętym praktyką i wpisany do izby, jest tak samo uprawniony do nadzorowania praktyki jak kierownik budowy.
W branżach specjalistycznych (sanitarna, elektryczna, telekomunikacyjna) kierownik robót jest wręcz jedynym realnym opiekunem, bo kierownik budowy zwykle nie ma uprawnień w tych specjalnościach.
Przed rozpoczęciem praktyki sprawdź w okręgowej izbie, czy planowany opiekun spełnia wszystkie wymagania. Lepiej poświęcić godzinę na telefon do izby niż stracić dwa lata praktyki, która nie zostanie zaliczona.
Podsumowanie
Kierownik robót może kierować praktyką zawodową — na równi z kierownikiem budowy. Rozporządzenie z 2019 r. wymienia go wprost jako osobę składającą oświadczenie o odbyciu praktyki.
Warunki: odpowiednia specjalność i zakres uprawnień, faktyczne pełnienie funkcji na obiekcie objętym praktyką, aktywne członkostwo w PIIB przez cały okres, wpis do dziennika budowy.
Nie mogą nadzorować praktyki: inspektor nadzoru inwestorskiego, sprawdzający projekt, osoba z uprawnieniami ale bez formalnej funkcji na budowie.
W branżach specjalistycznych kierownik robót jest nie tylko dopuszczalnym, ale często jedynym właściwym opiekunem praktyki.
Podstawy prawne i źródła
Akty prawne
- §
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418 t.j.), art. 12, 14, 17, 22, 23
- §
Rozporządzenie MIiR z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. poz. 831)
Orzecznictwo
- ⚖
Wyrok TK z 4 kwietnia 2006 r., sygn. P 16/05
- ⚖
Wyrok WSA w Warszawie z 19 lipca 2006 r., VII SA/Wa 897/06
- ⚖
Wyrok WSA z 12 kwietnia 2012 r., VII SA/Wa 2285/11
- ⚖
Wyrok WSA z 21 listopada 2013 r., VI SA/Wa 2459/13
- ⚖
Wyrok NSA z 19 lipca 2000 r., IV SA/Wa 1131/98
- ⚖
Wyrok NSA z 5 marca 1999 r., IV SA 364/97
- ⚖
Wyrok NSA z 3 stycznia 2001 r., IV SA 2334/00
- ⚖
Wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., II GSK 694/11
- ⚖
Wyrok NSA z 17 maja 2001 r., nr 203/99
Źródła branżowe
- 🔗
PIIB — „Praktyka zawodowa w budownictwie. Kompetencje kierującego praktyką”, piib.org.pl
- 🔗
Kujawsko-Pomorska OIIB — wytyczne dot. dokumentowania praktyki, kup.piib.org.pl
- 🔗
Lubuska OIIB — informacje ogólne o uprawnieniach, lbs.piib.org.pl
- 🔗
Inżynier Budownictwa — „Praktyka zawodowa — zasady potwierdzania i nadzorowania”, 2023
- 🔗
Inżynier Budownictwa — „Nadawanie uprawnień budowlanych po zmianie przepisów”, 2023
- 🔗
biznes.gov.pl — „Wniosek o nadanie uprawnień budowlanych”
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnych przypadkach zaleca się konsultację z okręgową izbą inżynierów budownictwa. Stan prawny: marzec 2026 r.
